Keith Haring in 1987: Antwerpen, Knokke, M HKA.

In het openingsjaar van het Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen maakte Keith Haring een muurschildering in het museum. In diezelfde periode was hij ook in Antwerpen en Knokke, via tentoonstellingen, ontmoetingen en een netwerk van galeristen, kunstenaars, verzamelaars, vrienden en toevallige getuigen.

Veel van dat verhaal leeft vandaag niet alleen in archieven, maar ook in persoonlijke herinneringen of een kleine visuele herinnering die nooit publiek gedeeld werd. Met dit project willen M HKA en PLUS-ONE Projects die sporen samenbrengen als start van een breder onderzoek naar Keith Haring in Antwerpen en Knokke, en naar de betekenis van die periode binnen zijn praktijk en in reflectie tot vandaag.

Voor dit onderzoeksproject werken M HKA en PLUS-ONE Projects samen aan het in kaart brengen van dit alles. M HKA brengt de institutionele en historische context van het museum, terwijl PLUS-ONE Projects mee inzet op research, netwerkactivatie, storytelling en het opsporen van private en publieke sporen die dit verhaal kunnen verdiepen.

De samenwerking vertrekt vanuit een eenvoudige overtuiging: sommige kunstgeschiedenissen leven niet alleen in collecties en catalogi, maar ook in mensen. Precies daarom zijn persoonlijke herinneringen, mondelinge getuigenissen en visueel materiaal geen randinformatie, maar een essentieel deel van het onderzoek. Tenslotte is dat een essentieel onderdeel van de artistieke praktijk van Keith Haring.

De periode rond 1987 is historisch belangrijk voor het M HKA, voor Antwerpen, en voor de band tussen Keith Haring en België. Tegelijk is het ook een moment waarvan veel directe getuigen nog bereikt kunnen worden, maar niet eindeloos.

Dit is dus geen vrijblijvende nostalgische oproep, maar een eerste screening voor een zorgvuldig opgebouwd traject. We zoeken materiaal dat kan helpen om feiten te verifiëren, verhalen beter te begrijpen en de sociale, artistieke en stedelijke context van die jaren opnieuw zichtbaar te maken.

Het begon in 1987, in het oude KNS-theater in Antwerpen, tijdens de opnames van het Belgische televisieprogramma Het Eiland. Keith Haring was te gast, en op het decor achter hem straalde de Radiant Baby. Ik zat in het publiek naast Juan, met mijn Jazz Montreux T-shirt aan, een van slechts twee jonge mensen in een theater vol serieuze gezichten. Vanaf het moment dat hij verscheen, was ik gevangen. Er was een warmte, een energie, een manier van zijn die onlijk was aan alles wat ik daarvoor had meegemaakt.

Aan het einde van de opname stelde ik mezelf voor, een zenuwachtige jonge bewonderaar, onzeker wat te verwachten. Die zenuwen waren niet nodig. Wat ik aantrof was warmte en rust, volkomen ontwapend. Een paar weken later bevond ik me in het Casino in Knokke, deel van de wereld rondom zijn tentoonstelling daar. Ik hielp niet echt, ik was gewoon aanwezig, meegaand in de flow. Dat was genoeg. Dat was de uitnodiging die hij mensen gaf.

Na de opening van Gallery 121 in Antwerpen mocht ik mee aan tafel, naast verzamelaars, galeristen, grote namen. Ik was zeventien. Ik besefte niet ten volle naast wie ik zat. Dat was misschien net de bedoeling. Keith maakte geen onderscheid. Hij trok mensen naar zich toe — jong, onbekend, onbelangrijk volgens de gangbare maatstaven, en liet hen zich volledig welkom voelen. Die vrijgevigheid was geen gebaar. Het was gewoon wie hij was.

Dit is niet mijn verhaal. Ik was een van de velen die in die jaren in Keiths wereld werden meegenomen, in Antwerpen, in Knokke, in New York, in Parijs, in Düsseldorf. Maar ik was getuige van iets dat me bijna veertig jaar is bijgebleven: de zeldzame, oprechte openheid van een kunstenaar die geloofde dat kunst voor iedereen was, en die overtuiging elke dag opnieuw leefde.

Daarom telt dit project. Niet om mijn verhaal te vertellen, maar om, voor het vervaagt, de collectieve herinnering vast te leggen aan hoe het voelde om in zijn aanwezigheid te zijn, en wat die aanwezigheid betekende voor een stad, een museum en een generatie.

Jason Poirier dit Caulier, PLUS-ONE Projects & A.P./Studio

Het begon niet in een museumzaal of een kunstboek, maar in een vriendschap die zich bijna toevallig aandiende en vervolgens mijn leven blijvend verlegde. We zaten in de jaren tachtig, een tijd waarin ik als jonge Gentenaar mijn eigen universum aan het ontdekken was: graffiti op muren, breakdance op pleinen, hiphopplaten die vanuit New York tot bij ons doordrongen. Die cultuur voelde als een nieuwe taal, rauw en direct, en precies daar sloot Keith Haring naadloos bij aan, een kunstenaar die uit dezelfde energie leek te zijn opgebouwd, en die tegelijk een mens was zoals ik er nog geen had ontmoet. Wat eerst een ontmoeting leek, werd een wereld die zich opende, een wereld waarin tekenen en leven niet van elkaar te scheiden waren.

Keith had vrienden als Madonna en Andy Warhol, maar in zijn dagboek schreef hij dat zijn twee grootste fans in België woonden. Dat zinnetje heeft me nooit losgelaten, niet omdat ik er trots op ben, maar omdat het toont hoe aandachtig hij keek, hoe precies hij mensen zag. Ik was één van die twee. Ik was geen bekende verzamelaar, geen invloedrijke curator. Ik was gewoon David, een jonge gast met een honger naar beelden, muziek en verhalen. En toch was ik volledig mee in zijn orbit, alsof het de meest vanzelfsprekende zaak van de wereld was.

In Parijs, New York, Gent en Antwerpen leerde ik dat zijn lijn niet alleen een vorm was, maar een houding. Hij tekende op muren, op jassen, op papier, maar even goed op de levens van de mensen rondom hem. Hij nam me mee naar plekken waar kunst en nachtleven in elkaar overvloeiden, waar een tekening kon ontstaan op een servet of een T-shirt, en waar er geen grens bestond tussen het atelier en de straat. Wat ik daar zag, was een radicale vanzelfsprekendheid: kunst hoorde niet opgesloten, ze moest circuleren, plakken, bewegen.

We waren samen op momenten die nu bijna mythisch lijken: een huwelijk waar Madonna en Warhol gewoon gasten waren, een stad waar een nieuwe mural verscheen alsof het een bericht aan iedereen was. Maar het echte gewicht zat niet in de namen. Het zat in de kleine gebaren: de manier waarop hij luisterde, de tijd die hij nam, de uitnodiging om dichterbij te komen, zelfs als je niet wist wat je daar precies kwam doen. Keith maakte het onmogelijke normaal: hij behandelde mij, en zovele anderen, alsof we vanzelfsprekend deel waren van zijn verhaal.

Dit is niet mijn verhaal alleen. Het is een van de vele trajecten die in die jaren door zijn aanwezigheid werden gebogen, in België en ver daarbuiten. Ik was getuige van hoe zijn werk in Knokke, in Antwerpen, in New York niet alleen ruimtes transformeerde, maar ook de mensen die er rondliepen. Voor een generatie kunstenaars, ontwerpers, muzikanten en verzamelaars in België was hij een katalysator, een bewijs dat je vanuit hier deel kon uitmaken van een mondiale kruisbestuiving.

Bijna veertig jaar later draag ik die ervaring nog altijd mee. Niet als nostalgie, maar als een opdracht. De openheid die ik bij hem voelde, zijn geloof dat kunst voor iedereen was en dat vriendschap een vorm van praktijk kon zijn, is het kompas gebleven voor hoe ik zelf werk en leef. Daarom is dit project belangrijk: niet om een mythe te herhalen, maar om, voor het vervaagt, vast te leggen hoe het was om door hem gezien te worden, en wat die blik heeft betekend voor mijn stad, mijn generatie en de manier waarop we vandaag nog altijd naar kunst kijken.